Klinik Psikolog Pedagog Afife Selvitopu olarak oyun terapisi sürecinde en temel hedeflerimden biri, çocuğun duygu regülasyonu becerilerini geliştirmektir. Çünkü çocukların yaşadığı pek çok davranışsal zorluk, aslında duygularını tanıyamama, ifade edememe ve düzenleyememe ile doğrudan ilişkilidir.
Duygu regülasyonu, çocuğun hissettiği duyguyu fark etmesi, anlamlandırması ve bu duyguya uygun bir tepki verebilmesidir. Ancak çocuklar bu beceriyle doğmaz. Bu beceri, ilişki içinde öğrenilir ve oyun bu öğrenmenin en doğal alanıdır.
Oyun terapisi odasında çocuk yalnızca oyun oynamaz. Duygularını dışa vurur, yeniden yaşar ve zamanla onları düzenlemeyi öğrenir.
Duygu Regülasyonu Neden Önemlidir?
Klinikte sıkça gördüğüm tablo şudur. Öfke nöbetleri, ağlama krizleri, içe kapanma, saldırganlık ya da aşırı bağımlı davranışlar… Bunların çoğu, çocuğun duygusunu yönetememesiyle ilgilidir.
Duygularını düzenleyebilen bir çocuk
daha sakin kalabilir
bekleyebilir
hayal kırıklığına tahammül edebilir
ilişkilerini daha sağlıklı kurar
Bu nedenle duygu regülasyonu, çocuk gelişiminin merkezinde yer alır.
Oyun Terapisinde Duygular Nasıl Ortaya Çıkar?
Çocuklar duygularını doğrudan anlatmaz. Oyun içinde gösterir.
Bir çocuk oyuncakları fırlatıyorsa
bir evin içinde sürekli kavga varsa
figürler birbirine zarar veriyorsa
ya da çocuk oyunu sürekli bozuyorsa
burada regüle edilemeyen bir duygu vardır.
Bazı çocuklar ise tam tersine duygudan kaçınır. Çok düzenli, kontrollü ve duygusuz görünen oyunlar kurar. Bu da bastırılmış duyguların bir göstergesi olabilir.
Regülasyon Oyun İçinde Nasıl Çalışılır?
Oyun terapisi sürecinde duygu regülasyonu doğrudan öğretilmez. Deneyimletilir.
Ben seanslarda çocuğun duygusunu önce görünür kılarım.
“Çok kızmış gibisin”
“Bu oyunda bir şeyler seni zorluyor”
Bu yansıtma, çocuğun duygusunu fark etmesini sağlar.
Sonrasında çocuk o duyguyu oyun içinde tekrar yaşar. Ama bu sefer yalnız değildir. Terapist vardır. Bu güvenli ilişki içinde çocuk duygunun yükselip düşebileceğini deneyimler.
İşte regülasyon tam burada başlar.
Oyun Terapisinde Kullanılan Regülasyon Yolları
Seanslarda farklı yollarla regülasyon desteklenir:
Sembolik oyunlar
Rol değişimleri
Tekrar eden senaryolar
Bedensel farkındalık çalışmaları
Nefes ve sakinleşme süreçleri
Örneğin öfkesini kontrol edemeyen bir çocuk, oyun içinde defalarca yıkıp yeniden kurabilir. Bu tekrar, duygunun boşalmasını ve organize olmasını sağlar.
Terapötik İlişkinin Rolü
Duygu regülasyonu aslında yalnızca tekniklerle gelişmez. En önemli unsur ilişkidir.
Çocuk, duygusunu yaşadığında karşısında onu taşıyabilen bir yetişkin görmelidir.
Yargılamayan, korkmayan ve sakin kalabilen bir yetişkin.
Bu deneyim, çocuğun sinir sistemini düzenler.
Zamanla çocuk bu düzenlemeyi içselleştirir.
Evde Ebeveynler Ne Yapabilir?
Ailelere her zaman şunu söylerim.
Çocuğunuzun duygusunu düzeltmeye çalışmayın, önce anlamaya çalışın.
“Abartıyorsun” demek yerine
“Bu seni çok üzmüş olmalı” demek
çocuğun regülasyon sürecini destekler.
Evde oyun oynarken çocuğun oyununu gözlemlemek, onun duygularını anlamak için en güçlü araçlardan biridir.
Ne Zaman Destek Alınmalı?
Eğer çocuk
çok sık öfke nöbeti yaşıyorsa
duygularını kontrol etmekte zorlanıyorsa
sosyal ilişkilerde zorlanıyorsa
ya da aşırı içe kapanıyorsa
duygu regülasyonu üzerinde çalışılması gerekir.
Oyun terapisi bu noktada oldukça etkili bir yöntemdir.
Sonuç
Duygu regülasyonu öğrenilen bir beceridir. Ve bu öğrenmenin en doğal yolu oyundur.
Çocuk oyun içinde duygularını tanır, yaşar ve düzenler.
Bu süreç doğru şekilde desteklendiğinde, çocuk yalnızca davranışlarını değil, iç dünyasını da dengelemeye başlar.