Uzm. Pedagog ve Klinik Psikolog Afife Selvitopu olarak oyun terapisi sürecinde en temel hedeflerimden biri, çocuğun duygu regülasyonu becerilerini geliştirmektir. Çünkü çocukların yaşadığı pek çok davranışsal zorluk, aslında duygularını tanıyamama, ifade edememe ve düzenleyememe ile doğrudan ilişkilidir.
Duygu regülasyonu, çocuğun hissettiği duyguyu fark etmesi, anlamlandırması ve bu duyguya uygun bir tepki verebilmesidir. Ancak çocuklar bu beceriyle doğmaz. Bu beceri, ilişki içinde öğrenilir ve oyun bu öğrenmenin en doğal alanıdır.
Oyun terapisi odasında çocuk yalnızca oyun oynamaz. Duygularını dışa vurur, yeniden yaşar ve zamanla onları düzenlemeyi öğrenir.
Videoda anlattım: Çocuklarda duygular nasıl çalışılır?
Oyun terapisinde duyguların nasıl çalışıldığını kısa bir videoda anlattım. Aşağıdan izleyebilirsiniz.
Videoyu Instagram’da izleyin: Çocuklarda duygular nasıl çalışılır?
Duygu Regülasyonu Neden Önemlidir?
Klinikte sıkça gördüğüm tablo şudur. Öfke nöbetleri, ağlama krizleri, içe kapanma, saldırganlık ya da aşırı bağımlı davranışlar… Bunların çoğu, çocuğun duygusunu yönetememesiyle ilgilidir.
Duygularını düzenleyebilen bir çocuk
daha sakin kalabilir
bekleyebilir
hayal kırıklığına tahammül edebilir
ilişkilerini daha sağlıklı kurar
Bu nedenle duygu regülasyonu, çocuk gelişiminin merkezinde yer alır.
Oyun Terapisinde Duygular Nasıl Ortaya Çıkar?
Çocuklar duygularını doğrudan anlatmaz. Oyun içinde gösterir.
Bir çocuk oyuncakları fırlatıyorsa
bir evin içinde sürekli kavga varsa
figürler birbirine zarar veriyorsa
ya da çocuk oyunu sürekli bozuyorsa
burada regüle edilemeyen bir duygu vardır.
Bazı çocuklar ise tam tersine duygudan kaçınır. Çok düzenli, kontrollü ve duygusuz görünen oyunlar kurar. Bu da bastırılmış duyguların bir göstergesi olabilir.
Regülasyon Oyun İçinde Nasıl Çalışılır?
Oyun terapisi sürecinde duygu regülasyonu doğrudan öğretilmez. Deneyimletilir.
Ben seanslarda çocuğun duygusunu önce görünür kılarım.
“Çok kızmış gibisin”
“Bu oyunda bir şeyler seni zorluyor”
Bu yansıtma, çocuğun duygusunu fark etmesini sağlar.
Sonrasında çocuk o duyguyu oyun içinde tekrar yaşar. Ama bu sefer yalnız değildir. Terapist vardır. Bu güvenli ilişki içinde çocuk duygunun yükselip düşebileceğini deneyimler.
İşte regülasyon tam burada başlar.
Oyun Terapisinde Kullanılan Regülasyon Yolları
Seanslarda farklı yollarla regülasyon desteklenir:
Sembolik oyunlar
Rol değişimleri
Tekrar eden senaryolar
Bedensel farkındalık çalışmaları
Nefes ve sakinleşme süreçleri
Örneğin öfkesini kontrol edemeyen bir çocuk, oyun içinde defalarca yıkıp yeniden kurabilir. Bu tekrar, duygunun boşalmasını ve organize olmasını sağlar.
Terapötik İlişkinin Rolü
Duygu regülasyonu aslında yalnızca tekniklerle gelişmez. En önemli unsur ilişkidir.
Çocuk, duygusunu yaşadığında karşısında onu taşıyabilen bir yetişkin görmelidir.
Yargılamayan, korkmayan ve sakin kalabilen bir yetişkin.
Bu deneyim, çocuğun sinir sistemini düzenler.
Zamanla çocuk bu düzenlemeyi içselleştirir.
Evde Ebeveynler Ne Yapabilir?
Ailelere her zaman şunu söylerim.
Çocuğunuzun duygusunu düzeltmeye çalışmayın, önce anlamaya çalışın.
“Abartıyorsun” demek yerine
“Bu seni çok üzmüş olmalı” demek
çocuğun regülasyon sürecini destekler.
Evde oyun oynarken çocuğun oyununu gözlemlemek, onun duygularını anlamak için en güçlü araçlardan biridir.
Yaşa göre duygu düzenleme nasıl gelişir?
Duygu düzenleme her yaşta farklı görünür. Bu yüzden çocuğun yaşına göre neyin beklenen, neyin destek gerektiren bir durum olduğunu ayırmak gerekir.
Bebeklik (0–3 yaş): Bebek duygusunu kendi başına düzenleyemez. Ağladığında kucağa alınması, sakinleştirilmesi ve ihtiyacının karşılanması, duygu düzenlemenin ilk adımıdır. Bu dönemde çocuk sakinleşmeyi anne ve babasının sakinliğinden öğrenir. İki yaş civarında başlayan öfke nöbetleri de bu öğrenmenin bir parçasıdır. Bu dönemi 0–3 yaşta öfke ve duygu düzenleme yazımda ayrıntılı anlattım; bebeklik dönemine özel desteği bebek psikoloğu (0–3 yaş) sayfamda bulabilirsiniz.
Erken çocukluk (3–6 yaş): Çocuk duygularına ad vermeyi öğrenir. “Kızdım”, “korktum”, “kıskandım” diyebilmek büyük bir adımdır. Bu yaşta öfke nöbetleri, inatlaşma ve sınırlara itiraz sık görülür. Sınırı sakin ve tutarlı koymak, çocuğun duygusunu düzenlemesine yardım eder. Söz dinlememe, öfke nöbetleri ve sınır koyma yazım bu dönem için yol gösterici olabilir.
Okul çağı (6–11 yaş): Okul, arkadaşlık ve başarı duygusal yükü artırır. Çocuk hayal kırıklığını, kaybetmeyi ve beklemeyi öğrenir. Bu dönemde duyguların arkasındaki düşünceler de önem kazanır: “Ben yapamam” diye düşünen bir çocuk daha çabuk öfkelenir ya da vazgeçer.
Ergenlik (11–18 yaş): Duygular daha yoğun yaşanır, genç bazen bunları ailesinden saklar. İçe kapanma, yalnızlık ve ani öfke patlamaları görülebilir. Ergenlerde yalnızlık ve duygularla baş etme yazımda bu konuyu ele aldım; gençlere yönelik çalışmamı ergen psikoloğu sayfamda bulabilirsiniz.
Duygu ile düşünce arasındaki bağ
Duygu düzenleme çalışmasında düşünceler de önemlidir. Çocuğun kendisi hakkında ne düşündüğü, duygusunu da belirler. Oyun terapisinde düşüncelerle nasıl çalıştığımı ve kral tacı gibi sembolleri nasıl kullandığımı Çocuklarda Düşünce Yönetimi yazımda ve oradaki videoda anlattım.
Ebeveynin kendi duygusunu düzenlemesi
Çocuk duygusunu düzenlemeyi önce yanındaki yetişkinden öğrenir. Ebeveyn öfkelendiğinde bağırıyorsa, çocuğun sakin kalmasını beklemek zordur. Bu yüzden duygu düzenleme çalışmasında ebeveynler de sürecin parçasıdır.
Ebeveyn danışmanlığı görüşmelerinde ailelerle evde neler yapılabileceğini birlikte planlıyoruz. Küçük çocuklarda ise ebeveynin oyun yoluyla çocuğuna eşlik etmeyi öğrendiği filial terapi çok etkili bir yöntemdir.
Ne Zaman Destek Alınmalı?
Eğer çocuk
çok sık öfke nöbeti yaşıyorsa
duygularını kontrol etmekte zorlanıyorsa
sosyal ilişkilerde zorlanıyorsa
ya da aşırı içe kapanıyorsa
duygu regülasyonu üzerinde çalışılması gerekir.
Oyun terapisi bu noktada oldukça etkili bir yöntemdir.
Oyun terapisi sürecini nasıl yürüttüğümü oyun terapisi sayfamda anlattım.
Antalya Şirinyalı’daki kliniğimde farklı ilçelerden ailelerle çalışıyorum; Konyaaltı, Lara, Kepez ve Muratpaşa sayfalarımıza göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Duygu regülasyonu nedir?
Duygu regülasyonu, çocuğun duygularını tanıma, anlama ve yönetme becerisidir.
Oyun terapisi duygu regülasyonunu geliştirir mi?
Evet, çocuk oyun aracılığıyla duygularını ifade etmeyi ve düzenlemeyi öğrenir.
Çocuklar neden duygularını kontrol edemez?
Çünkü bu beceri doğuştan gelmez, ilişki ve deneyim yoluyla gelişir.
Duygu düzenleme hangi yaşta gelişir?
Duygu düzenleme bebeklikte, anne ve babanın sakinleştirmesiyle başlar ve ergenliğe kadar gelişmeye devam eder. Her yaşta beklenen beceri farklıdır.
Öfke nöbetleri duygu düzenleme sorunu mudur?
2–5 yaş arasında öfke nöbetleri gelişimin bir parçasıdır. Çok sık, uzun süren ya da çocuğun kendine veya başkasına zarar verdiği nöbetler ise değerlendirilmelidir.
Evde duygu düzenlemeyi nasıl destekleyebilirim?
Çocuğun duygusunu düzeltmeye çalışmadan önce anlamaya çalışın, duyguya ad verin ve sınırı sakin bir şekilde koyun. Kendi duygunuzu düzenlemeniz de çocuğa örnek olur.
Duygu düzenleme çalışmasına ebeveyn de katılır mı?
Evet. Ebeveyn danışmanlığı ve filial terapi ile ebeveynler sürecin bir parçası olur; çocuğun klinikte öğrendiği beceriler evde de desteklenir.
Duygu düzenleme ile düşünce yönetimi arasındaki fark nedir?
Duygu düzenleme hissedilen duyguyla baş etmeyi, düşünce yönetimi ise duyguyu besleyen düşünceleri fark edip değiştirmeyi kapsar. Oyun terapisinde ikisi birlikte çalışılır.
Sonuç
Duygu regülasyonu öğrenilen bir beceridir. Ve bu öğrenmenin en doğal yolu oyundur.
Çocuk oyun içinde duygularını tanır, yaşar ve düzenler.
Bu süreç doğru şekilde desteklendiğinde, çocuk yalnızca davranışlarını değil, iç dünyasını da dengelemeye başlar.

Uzm. Pedagog ve Klinik Psikolog Afife Selvitopu
Uzm. Pedagog ve Klinik Psikolog Afife Selvitopu, 20 yılı aşkın deneyime sahiptir; çalışma hayatının yaklaşık 10 yılını İstanbul Üniversitesi Çapa Tıp Fakültesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda geçirmiştir. 2025'ten bu yana Antalya Şirinyalı'daki kliniğinde 0–18 yaş çocuklar, ergenler ve aileleriyle çalışıyor.
